Το τέλος της ελληνικής δημοσιογραφίας

 ΠΕΡΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑΣ 

Γράφει ο

Θανάσης Παπανδρόπουλος (*)

Με καθυστέρηση, ως συνήθως, τελειώνει και στην Ελλάδα μία δημοσιογραφία που κάποτε ήθελε να μορφώσει τον αναγνώστη και όχι να τού πουλήσει φούμαρα. Η εκποίηση του ΔΟΛ είναι το τελευταίο κεφάλαιο μίας ιστορίας που ξεκίνησε πριν 30 και πλέον χρόνια. Και που σήμερα γίνεται αφετηρία μίας άλλης εποχής. Με 54 χρόνια δημοσιογραφίας στην πλάτη μου εντός και εκτός Ελλάδος, δεν επιθυμώ να ασχοληθώ με το παρελθόν. Πολύ απλά, τονίζω ότι η ελληνική δημοσιογραφία αυτοκαταστράφηκε και οι λόγοι είναι πάρα πολλοί.

Στην παρούσα φάση, το δημοσιογραφικό τοπίο ελέγχεται πλέον από τέσσερις επιχειρηματίες οι οποίοι, αφού προφανώς πέτυχαν στις δουλειές τους, θέλουν να ενισχύσουν την επιτυχία τους αυτή και με την μεγαλύτερη δυνατή παρουσία στον ελληνικό επικοινωνιακό χώρο. Στην βάση δε της λογικής που διέπει τις ενέργειες και τις επιχειρηματικές τους επιλογές, θα έλεγα ότι καλά κάνουν. Εξάλλου, δεν είναι οι πρώτοι στον κόσμο και στην Ευρώπη. Έχουν προηγηθεί οι Μέρντοχ, Μάξγουελ, Μπερλουσκόνι, Λαγκαρντέρ, Σπρίνγκερ και άλλοι λιγότερο γνωστοί, που έκτισαν πραγματικές αυτοκρατορίες μέσων μαζικής επικοινωνίας και ενημέρωσης.

Δεν είναι επίσης διόλου περίεργο που τρεις από τους Έλληνες επιχειρηματίες στα ελληνικά ΜΜΕ επενδύουν και στο ποδόσφαιρο –το οποίο είναι ήδη η τρίτη παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, αντιπροσωπεύει τζίρο πάνω από 2,3 τρισεκατομμύρια ευρώ, προσφέρει σημαντικές ευκαιρίες εύκολου και όχι καθαρού πλουτισμού, εξασφαλίζει σε αρκετές περιπτώσεις το ακαταδίωκτο των ανθρώπων που κινούνται στον χώρο του και, βέβαια, παρακολουθείται από 2 και πλέον δισεκατομμύρια ποδοσφαιρόφιλους στον πλανήτη μας. Μέσω του ποδοσφαίρου, ολιγάρχες, σεΐχηδες, μαφιόζοι και άλλοι άνθρωποι του σκότους ελέγχουν αθλητικές εφημερίδες, τηλεοπτικά αθλητικά κανάλια, ιστότοπους και γραφεία στοιχημάτων, αθλητικά καταστήματα και άλλες παρεμφερείς με το ποδόσφαιρο δραστηριότητες, στις οποίες συνολικά απασχολούνται και περί τα 9 εκατομμύρια εργαζόμενοι. Για την ιστορία σημειώνουμε ότι οι πλουσιότερες ομάδες της Ευρώπης (Ρεάλ, Μάντσεστερ Γιουνάϊτεντ, Μπαρτσελόνα, Γιουβέντους, Άρσεναλ, Τσέλσυ, Παρί, κ.α.) απασχολούν συνολικά περί τα 10.000 άτομα και ο συνολικός τους τζίρος φθάνει τα 8,6 δισεκατομμύρια ευρώ.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο εφοπλιστής Ευάγγελος Μαρινάκης παίζει για την ώρα την καλύτερη μπάλα στην Ελλάδα και καλά κάνει, αν λάβουμε υπ’ όψιν μας κάποια προβλήματα που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυτιλία.

Τί θα συμβεί στην ελληνική δημοσιογραφία μέσα σε αυτό το περιβάλλον; Πολύ απλά, θα προσαρμοστεί στην σημερινή πραγματικότητα. Ποια είναι αυτή, όμως;

Κατ’ αρχήν, με δεδομένη την πτώση των κυκλοφοριών εφημερίδων και περιοδικών και την δραματική κάμψη της διαφημιστικής δαπάνης, σε μία Ελλάδα με ύφεση και υπερφορολόγηση, σε μία διετία θα υπάρχουν τρεις με τέσσερις καθημερινές εφημερίδες, άλλες τόσες κυριακάτικες, πέντε αθλητικές, μία οικονομική και κάπου τριάντα επαρχιακές. Επίσης, είναι ζήτημα αν το 2020 θα κυκλοφορούν συνολικά 60-70 περιοδικά (από 802 το έτος 2002).

Στην τηλεοπτικό χώρο, η χώρα δεν θα έχει περισσότερα από πέντε κανάλια εθνικής εμβέλειας. Θα γνωρίσουν όμως άνοδο η διαδικτυακή τηλεόραση και το διαδικτυακό ραδιόφωνο. Το ίδιο ισχύει και για τους ιστότοπους. Η άνοδός τους θα είναι συνεχής για πέντε με έξι χρόνια και το επικοινωνιακό τους βάρος θα ξεπεράσει αυτό των εντύπων και των ραδιοτηλεοπτικών μέσων.

Από ποιοτικής πλευράς, δύο-τρεις εφημερίδες θα σταθούν καλά και θα ποντάρουν στην ποιοτική ανάλυση γεγονότων –γιατί αυτό θα είναι και το σημαντικό συγκριτικό τους πλεονέκτημα. Το ίδιο θα ισχύσει και στον ραδιοτηλεοπτικό χώρο, όπου κατά τα άλλα κυρίαρχο θα είναι στα κανάλια το χυδαίο και λαϊκίστικο στοιχείο. Στο Διαδίκτυο και στα social media η αποπληροφόρηση, η ψευδολογία και η χυδαιότητα θα έχουν τον πρώτο λόγο, με εξαίρεση στον κανόνα 10-12 ιστότοπους που θα ποντάρουν στην ποιοτική ενημέρωση.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο λαϊκισμός θα παίζει μπάλα για αρκετά χρόνια ακόμα. Αλλά οι φορείς του ας μην λησμονούν ότι η ζωή έχει αρχή και τέλος. Κατά κανόνα δε, αυτοί που καλλιεργούν φούμαρα μπορεί τελικά να εισπράξουν «κακά πράγματα». Ας το έχουν αυτό υπ’ όψιν και οι νέοι μεγιστάνες των ΜΜΕ και κυρίως οι παρατρεχάμενοί τους.

________________

(*) Πρόεδρος των Ευρωπαίων Δημοσιογράφων
http://www.elzoni.gr/html/ent/027/ent.73027.asp

Πολιτικοί αρχηγοί και δημοσιογράφοι

περί Δημοσιογραφίας

dimosiografoi_trump.jpg

Συντάκτης: 

Γιώργος Σταματόπουλος

Επεσαν όλοι πάνω στον νεοεκλεγέντα Αμερικανό πρόεδρο να τον φάνε επειδή μίλησε τόσο απαξιωτικά για τους δημοσιογράφους, ότι δήθεν αντιστρέφουν την πραγματικότητα και αδικούν τη δεξιοσύνη του, το ταλέντο του, τις «φιλελεύθερες» ιδέες του και την ίδια του την προσωπικότητα.

Φυσικά είχαν δίκιο όλοι αυτοί, κυρίως δημοσιογράφοι. Πάντα όμως οι δημοσιογράφοι δεν είναι αρεστοί όταν λένε τα πράγματα με το όνομά τους, μόνο που δεν το κάνουμε και πολύ συχνά και με την ανάλογη συνέπεια (συνέπεια απέναντι στο χρέος να ελέγχουν την εξουσία και να ενημερώνουν τους πολίτες).

Σαν τον Τραμπ νιώθουν άπαντες σχεδόν οι ηγέτες, απλώς δεν τολμούν να πουν δημοσία αυτό που νιώθουν (δυσανεξία και οργή συνήθως). Κάποτε χάνουν την ψυχραιμία τους εντούτοις και φανερώνουν εκείνο που πράγματι «τρέφουν» για τους ανθρώπους που τους ελέγχουν και τους κάνουν κριτική. Αμέσως πάνε στον άνεμο οι «πεποιθήσεις» τους για την ελευθερία, τουλάχιστον της έκφρασης, που είναι το πιο υγιές ίσως δείγμα δημοκρατικής συνύπαρξης.

Απαγορεύουν (;) τότε σε συναδέλφους να εκφράζουν τη γνώμη τους για όσα συμβαίνουν γύρω μας επειδή τάχα μου δεν μπορούν να κρίνουν παρά μόνο να παραθέτουν τα γεγονότα. Θεωρούν έτσι ότι βάζουν τάξη στους θεσμούς. Βεβαίως σφάλλουν. Δεν θα υποδείξουν αυτοί πώς οι δημοσιογράφοι θα κάνουν τη δουλειά τους, ειδικά όταν αυτή βασίζεται στην κριτική «φανέρωση» της πραγματικότητας και στον σεβασμό προς το κοινό.

Εχοντας πλέον σε πρώτη χρήση τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν διστάζουν να εκτίθενται και να εξυπνακίζουν με μικρές, δήθεν ειρωνικές εκφράσεις. Το μόνο που πετυχαίνουν είναι ο βομβαρδισμός που δέχονται από άλλους χρήστες που διψάνε για ανταλλαγή ύβρεων και χολερικών επιθέσεων -κι έτσι προχωρεί η επικοινωνία και η άσκηση πολιτικής· αυτή είναι η δημοκρατία του εικοστού πρώτου αιώνα;

Αντί οι πολιτικοί αρχηγοί να βγουν στο βήμα της Βουλής και να πουν κάτι της προκοπής, κάτι που θα καταλάβουμε όλοι και που θα είναι υπέρ της ανάκαμψης της οικονομίας, ξεστρατίζουν σε ηλεκτρονικά μηνύματα, ανούσια και κοινότοπα, ίσως γιατί έτσι τους έχουν συμβουλεύσει οι ειδικοί (τους) της επικοινωνίας -και κάπως έτσι διαχέεται η αποστροφή για την πολιτική και τους πολιτικούς στην ευρύτερη κοινωνία.

Οι «ηγέτες» οφείλουν (αφού αυτό προστάζει το σύστημα) να παραδειγματίζουν και όχι να ανοηταίνουν κάνοντας επίδειξη δήθεν οξυδέρκειας και καπατσοσύνης. Εάν δεν είναι σε θέση να δώσουν ένα παράδειγμα, καλύτερα να σιωπήσουν· καλό για όλους θα είναι, κυρίως για το «κύρος» τους και την αξιοπρέπεια του πολιτικού συστήματος (εάν η μία έννοια δεν αναιρεί την άλλη).

Ας είναι φειδωλοί (και σοβαροί) διότι όταν μιλούν για αθλιότητες και φασίστες δημοσιογράφους θα έπρεπε να είχαν ελέγξει το δικό τους παρελθόν πάνω σε αυτές τις έννοιες. Και ας προσέξουν και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης...

http://www.efsyn.gr/arthro/politikoi-arhigoi-kai-dimosiografoi

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Για τον άρτο του πνεύματος

Α. Γκουτέρες: Ένας ελεύθερος Τύπος προωθεί την ειρήνη και τη δικαιοσύνη για όλους Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου

Πάνος Αϊβαλής

ΑΘΗΝΑ

Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου (3 Μαΐου)

Α. Γκουτέρες: Ένας ελεύθερος Τύπος προωθεί την ειρήνη και τη δικαιοσύνη για όλους

Παγκόσμια Ημέρα Ελευθερίας του Τύπου Τ ην ανάγκη καθολικής υποστήριξης του δικαιώματος στην αλήθεια, επισημαίνει ο γενικός γραμματέας το...

ARKADIKES-EFHMERIDES.BLOGSPOT.COM

ΕΣΗΕΑ: Η Ελευθεροτυπία δεν περιορίζεται, δεν απειλείται, δεν τιμωρείται

Παγκόσμια Ημέρα της Ελευθερίας του Τύπου
03/05/2017

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ελευθερία του Τύπου με ανεργία στους δημοσιογράφους, που υπερβαίνει στην Ελλάδα το 50% μαζί με απλήρωτη εργασία και Ασφαλιστικό σε αποδόμηση, δεν συμβιβάζονται.

Εφημερίδες χωρίς συντάκτες, κανάλια δίχως δελτία ειδήσεων και μυθοπλασία, που πνίγει την ενημέρωση για να παίζει το στοίχημα, είναι ο κανόνας που θέλουν να επιβάλλουν τα νέα καρτέλ μαζί με την παλιά διαπλοκή.

Στην κατεύθυνση αυτή της διακήρυξης του ΟΗΕ για την 3η του Μάη που είναι η Παγκόσμια Ημέρα Ελευθεροτυπίας, οι δημοσιογράφοι στην Ελλάδα συνεχίζουμε τις αγωνιστικές διεκδικήσεις απέναντι σε ανάλγητους πολιτικούς, κυβερνητικούς χειρισμούς και ασύδοτους εργοδότες, που αμφισβητούν ότι η Ενημέρωση είναι δικαίωμα και η ανεξαρτησία των δημοσιογράφων προϋποθέτει πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Η ΔΟΔ με ανακοίνωσή της, που εκφράζει και τις θέσεις της ΕΣΗΕΑ, επισημαίνει την προτεραιότητα για την προάσπιση και την προώθηση της ελευθερίας του Τύπου σε όλο τον κόσμο, να στηρίξουμε τις βασικές αρχές και να ξεκινήσουμε εκστρατείες ενημέρωσης για τις δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι στον καθημερινό αγώνα που δίνουν σε όλο τον κόσμο, για την αλήθεια.

Το φετινό μήνυμα από το Δ.Σ. της ΕΣΗΕΑ προς πάσα κατεύθυνση, με αφορμή και πρόσφατα γεγονότα, είναι το κρίσιμο εδάφιο από την Ευρωπαϊκή Χάρτα για την Ελευθερία του Τύπου, που αναφέρει: «Το δικαίωμα των δημοσιογράφων και των ΜΜΕ να συλλέγουν και να μεταδίδουν πληροφορίες και απόψεις δεν επιδέχεται απειλές, περιορισμούς και τιμωρίες.

Η προστασία των δημοσιογραφικών πηγών πρέπει να τηρείται με κάθε αυστηρότητα»!!!

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ημέρα της Ελευθερίας του Τύπου με τους δημοσιογράφους υπό ομηρεία

Παγκόσμιας Ημέρας της Ελευθερίας του Τύπου
03/05/2017

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελευθερίας του Τύπου, που έχει καθιερωθεί από το 1993 να τιμάτε κάθε χρόνο στις 3 Μαΐου –  σε ανάμνηση της Διακήρυξης που υπέγραψαν αφρικανοί δημοσιογράφοι το 1991 για ελεύθερα, ανεξάρτητα και πλουραλιστικά ΜΜΕ -, το ΔΣ της ΠΟΕΣΥ προσυπογράφει την ανακοίνωση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων που τονίζει ότι «πρέπει να στηριχθούν οι βασικές αρχές Ελευθεροτυπίας και να ξεκινήσουν εκστρατείες ενημέρωσης για τις δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι στον καθημερινό αγώνα που δίνουν σε όλο τον κόσμο, για την αλήθεια».
Η ΠΟΕΣΥ ωστόσο επισημαίνει ότι η ελευθερία του Τύπου προϋποθέτει την ύπαρξη του. Στη χώρα μας ο Τύπος απειλείται με εξαφάνιση και όπως εύστοχα υπογραμμίζει η ΕΣΗΕΑ «Ελευθερία του Τύπου με ανεργία, στους δημοσιογράφους, που υπερβαίνει στην Ελλάδα το 50% μαζί με απλήρωτη εργασία και Ασφαλιστικό σε αποδόμηση, δεν συμβιβάζονται».
Το μήνυμα του φετινού εορτασμού είναι ότι η στοχευμένη βία κατά των δημοσιογράφων αποτελεί σημάδι συνταγματικής εκτροπής. Καθοριστικότερος δείκτης δημοκρατίας. σε μια συνταγματικά οργανωμένη κοινωνία. αποτελεί ο βαθμός διαφύλαξης της ελευθερίας του Τύπου, τόσο ως θεσμικής εγγύησης όσο και ως ατομικού-υποκειμενικού δικαιώματος.
Η σημερινή Παγκόσμια Ημέρα μάς υπενθυμίζει τη σπουδαιότητα της προστασίας του θεμελιωδών δικαιωμάτων της ελευθερίας της έκφρασης και της ελευθερίας του Τύπου, όπως κατοχυρώνονται από το άρθρο 19 της Παγκόσμιας Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ, αλλά και από το Σύνταγμά μας.
“Παν πρόσωπο έχει το δικαίωμα στην ελευθερία εκφράσεως. Το δικαίωμα τούτο περιλαμβάνει την ελευθερία της γνώμης ως και την ελευθερίαν λήψεως ή μεταδόσεως πληροφοριών ή ιδεών, άνευ επεμβάσεως δημοσίων αρχών και ασχέτως συνόρων”, αναφέρεται στο άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Επίσης, το Ελληνικό Σύνταγμα στο κεφάλαιο «Ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα» και στο άρθρο 14 προβλέπει:
1. Kαθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και δια του τύπου τους στοχασμούς του τηρώντας τους νόμους του Kράτους.
2. O Tύπος είναι ελεύθερος. H λογοκρισία και κάθε άλλο προληπτικό μέτρο απαγορεύονται.
Το μήνυμα της 3ης Μαΐου είναι ότι οι δημοσιογράφοι πρέπει να θεωρούν ως δεδομένο το δικαίωμα της ελεύθερης και άφοβης μετάδοσης της αλήθειας. Είναι η μέρα που τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να θυμίζουν σε όλους τη σημασία της ελευθερίας του Τύπου για την ίδια τη Δημοκρατία. Ειδικά στη χώρα μας, η σημερινή μέρα βρίσκει τους δημοσιογράφους σε ομηρεία, στη χειρότερη θέση από ποτέ· με καθημερινές απολύσεις, δραματικές αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, εξαφάνιση εργασιακού και συνταξιοδοτικού μέλλοντος. Συνθήκες που έχουν επιπτώσεις στην ποιότητα της ενημέρωσης και στη διασφάλιση της ελεύθερης πληροφόρησης των πολιτών.

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΠΟΕΣΥ

Το θρυλικό δίδυμο του “Watergate”, εξήγησε… τι πραγματικά σημαίνει δημοσιογραφία

   ΔΙΕΘΝΗ    

Κατιάνα Ναυπλιώτου

Το Γεύμα της Ένωσης Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου, ήταν προσανατολισμένο στο… ξεπουπούλιασμα του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε επιλέξει να απέχει, και με τη σειρά του να επιτεθεί στα ΜΜΕ και το Χόλιγουντ, κατά τη διάρκεια ομιλίας σε οπαδούς του στη Φιλαδέλφεια.

Ειπώθηκαν πολλά, και στα social media ακολούθησε το αναμενόμενο πανηγύρι. Υπήρξαν ωστόσο και δυο στιγμές, που τα σημερινά ΜΜΕ δεν θα πρέπει να αισθάνθηκαν και πολύ άνετα, για τον ρόλο που έχουν επιλέξει.

Ήταν όταν πήραν το βήμα και μίλησαν, ο Μπομπ Γούντγουορντ και ο Καρλ Μπερνστάιν, το θρυλικό δίδυμο των ρεπόρτερ της “Washington Post”, που αποκάλυψαν το σκάνδαλο του “Watergate”, και οδήγησαν τον Ρίτσαρντ Νίξον σε ατιμωτική παραίτηση από την Προεδρία των ΗΠΑ.

Αμφότεροι, άσκησαν κριτική στον Πρόεδρο Τραμπ, δεν δίστασαν ωστόσο να μιλήσουν και για τις ευθύνες των ΜΜΕ.

“Κύριε Πρόεδρε, τα ΜΜΕ δεν είναι fake news”, ξεκίνησε την ομιλία του ο Μπομπ Γούντγουορντ, για να αναφερθεί στη συνέχεια στις παθογένειες του κλάδου. Ο μόνος ρόλος που πρέπει να έχουν οι δημοσιογράφοι σε μια πολιτική αντιπαράθεση, είναι να ανακαλύψουν την πλησιέστερη οπτική της αλήθειας. Όχι να συμμετέχουν οι ίδιοι στη μάχη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Αμερικανοί πολίτες δεν εμπιστεύονται τα ΜΜΕ. Αυτό τα λέει όλα”, ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του Μπομπ Γούντγουορντ.

“Πρέπει πάντα να αναζητούμε την αλήθεια. Δεν είμαστε όμως δικαστές, ούτε νομοθέτες. Είμαστε δημοσιογράφοι, που κάνουμε ρεπορτάζ. Η εμπειρία μου με έχει διδάξει ότι καμία ιστορία δεν έχει τον επίλογο που φανταζόμουν όταν ξεκινούσα να την ερευνώ. Πρέπει να είμαστε και εμείς προσεκτικοί με τη δουλειά μας, καθώς οι Αμερικανοί μας παρακολουθούν. Και δεν είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι”, τόνισε από την πλευρά του ο Καρλ Μπερνστάιν, όταν ανέβηκε στο βήμα της εκδήλωσης.

_________________

http://ysterografa.gr/

Ποιο μέλλον για την on-line δημοσιογραφία και πώς;

ΕΠΙ // ΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ


Γράφει ο
Θανάσης Παπανδρόπουλος

Ήταν, αν θυμάμαι καλά, Ιούνιος του 1999. Ο αείμνηστος φίλος και συνάδελφος Δημήτρης Γουσίδης, πρόεδρος τότε της Ένωσης Συντακτών Μακεδονίας-Θράκης, διοργάνωσε στην Θεσσαλονίκη μία συνάντηση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεως Συντακτών (ΠΟΕΣΥ), στο ΔΣ της οποίας συμμετείχα με την ιδιότητα του προέδρου της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου (ΕΣΠΗΤ). Όταν λοιπόν ήλθε η σειρά μου να πάρω τον λόγο στην σύσκεψη, αντί να ασχοληθώ με τρέχοντα προβλήματα του δημοσιογραφικού κλάδου, προτίμησα να περιγράψω τις υπό εκκόλαψη τεράστιες ανατροπές που επιταχύνονταν με απίθανους ρυθμούς.

«Η δημοσιογραφία αλλάζει», είπα στους συναδέλφους, «γεγονός που μεταβάλλει, αν δεν τα καταργεί, και τα εκδοτικά δικαιώματα. Στο Διαδίκτυο όποιος θέλει γίνεται δημοσιογράφος, με αποτέλεσμα το παραδοσιακό μοντέλο διάδοσης και παραγωγής της ενημέρωσης να ανατρέπεται. Θα έχουμε έτσι απέναντί μας ένα είδοςεκδημοκρατισμού των πάσης φύσεως ενημερωτικών ή δημοσιογραφικών εγχειρημάτων, γεγονός που θα επηρεάσει ολόκληρο το φάσμα των μέσων μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ). Από την άλλη πλευρά, η ανάδυση των αποκαλούμενων social media (μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ΜΚΔ), αλλάζει κα αυτή με την σειρά της τους τρόπους διάχυσης των ειδήσεων, προσωποποιεί τις ροές τους, μπορεί να παίζει επικίνδυνα με την πληροφορία και σε κάθε περίπτωση μεταβάλλει δραστικά ολόκληρο το οικοσύστημα της πληροφόρησης και της δημόσιας συζήτησης».

Όπως αναφέρει ο Μιχάλης Παναγιωτάκης, αναλυτής Διαδικτύου και δημοσιογράφος, στο περιοδικό Δημοσιογραφία (Άνοιξη 2016), το επικοινωνιακό τοπίο στην χώρα μας βρίσκεται σε φάση εντυπωσιακών αλλαγών, που ήδη έχουν πολύ σοβαρές επιπτώσεις στον γραπτό Τύπο αλλά και στην τηλεόραση. Όπως υποστηρίζει ο αρθρογράφος, στην παρούσα φάση πυλώνας πλέον της ενημέρωσης σαν μέσο είναι το Διαδίκτυο.

«Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, στην Ελλάδα το 2014 το 68% περίπου του πληθυσμού έχει πρόσβαση στο Διαδίκτυο, ποσοστό που στους κάτω των 44 ετών είναι από 83% και πάνω σε αντίστροφη αναλογία με την ηλικία. Από αυτούς, το 85% διαβάζει ειδήσεις online και το 65% (που γίνεται 88% στις μικρές ηλικίες) μπαίνει στις σελίδες υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης (όπως Facebook, Twitter, Instagram, κλπ.). Μπορούμε λοιπόν να δούμε πως κατά μέσον όρο, ήδη στην Ελλάδα, πάνω από τους μισούς κατοίκους της χώρας ενημερώνονται από το Διαδίκτυο. Και αν συνυπολογιστεί και η χρήση των υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης (που φιλοξενούν ενημερωτικούς συνδέσμους κάθε είδους), το ποσοστό γίνεται τεράστιο, ιδίως στις ενεργές ηλικίες. Στις ΗΠΑ το 63% των χρηστών του Facebook και του Twitter δήλωναν το καλοκαίρι του 2015 στην Pew Research πως αυτές οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν και την βασική τους πηγή ειδησεογραφικής πληροφόρησης.

»Στο κέντρο της κατανάλωσης περιεχομένου γενικά και ειδησεογραφίας (και ανάλυσης) ειδικά, βρίσκονται λοιπόν όλο και περισσότερο τα ΜΚΔ. Οι πλατφόρμες τους αποτελούν τα νέα αμφίδρομα κανάλια. Ήδη στους περισσότερους ειδησεογραφικούς ιστοχώρους οι παραπομπές συνδέσεων από το Facebook είναι, εδώ και 3-4 χρόνια τουλάχιστον, πολύ περισσότερες από εκείνες από το Google. Τα ΜΚΔ είναι πλέον βασικοί κόμβοι στο δίκτυο της πολιτικής οικονομίας των (όχι πια και τόσο) νέων μέσων. Χαρακτηριστικά, το Βαρόμετρο Εμπιστοσύνης της Edelman για το 2016 σε 28 χώρες, δείχνει πως πιο αξιόπιστες πηγές ειδήσεων θεωρούνται από τους πολίτες των χωρών αυτών οι μηχανές αναζήτησης, ενώ η ψαλίδα μεταξύ των παραδοσιακών Μέσων (στα οποία περιλαμβάνονται βέβαια και τα διαδικτυακά τους σκέλη) και των αμιγώς διαδικτυακών κλείνει –με αυξανόμενη την αξιοπιστία των ΜΚΔ. Ειδικά στους κάτω των 33, η ψαλίδα αυτή έχει ήδη κλείσει και ως προς τα διαδικτυακά ΜΜΕ όσο και προς τα ΜΚΔ.

»Αξίζει να τονίσουμε ότι στην Ελλάδα η απαξίωση της ηλεκτρονικής και έντυπης δημοσιογραφίας έχει οδηγήσει σε μία πιο προωθημένη αποδοχή και θετική αξιολόγηση των ΜΚΔ από ό,τι σε άλλες χώρες. Έτσι, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του Φθινοπώρου 2014, η Ελλάδα είναι μία από τις ελάχιστες χώρες στην ΕΕ στις οποίες το Διαδίκτυο διαθέτει μεγαλύτερη αξιοπιστία από ό,τι τα ραδιοτηλεοπτικά Μέσα και οι εφημερίδες, και η πρώτη χώρα στην ΕΕ ως προς την θετική πρόσληψη της αξιοπιστίας των ΜΚΔ», τονίζει ο Μιχ. Παναγιωτάκης.

Και από την άποψη αυτή θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι τελευταία έρευνα της Κάπα Research δείχνει ότι η εμπιστοσύνη του κοινού προς τους δημοσιογράφους και τα παραδοσιακά ΜΜΕ βρίσκεται κυριολεκτικά στο ναδίρ, με την αξιοπιστία τους να μην ξεπερνά το 6%. Αυτό δε το ποσοστό είναι σχεδόν μηδενικό στο επίπεδο των νέων, φαινόμενο που λέει πολλά για το μέλλον της δημοσιογραφίας στην Ελλάδα.

Έτσι, όπως γράφει και ο Μιχ. Παναγιωτάκης, «η προωθούμενη εκάστοτε ατζέντα προσλαμβάνεται από την πλειονότητα, ιδίως των νέων, όλο και περισσότερο με εξαιρετικό σκεπτικισμό. Παρότι δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί το Διαδίκτυο ακόμα και για να εστιάσει την κοινή γνώμη εξίσου μαζικά σε συγκεκριμένα γεγονότα όπως η τηλεόραση, μπορεί να υπονομεύει αποτελεσματικά και ποικιλοτρόπως τις αφηγήσεις των ΜΜΕ ακολουθώντας την κοινωνική διάθεση, που είναι απορριπτική σε μεγάλο βαθμό απέναντί τους. Αυτό, σύμφωνα με όλες τις μετρήσεις, είναι μία ελληνική ιδιαιτερότητα, που προκαλεί ένταση της σημασίας των ΜΚΔ και του Διαδικτύου γενικότερα στην ενημέρωση σε σχέση με τις περισσότερες άλλες χώρες της ΕΕ ή τις ΗΠΑ. Κατ’ επέκταση, ενώ η τηλεόραση (κυρίως) καθορίζει ακόμα και το τί συζητείται ευρύτερα, δεν ελέγχει πια καθόλου τον τρόπο που συζητείται αλλά ούτε και τα επιμέρους θέματα και τα πληροφοριακά αντικείμενα που εξαπλώνονται ατάκτως μέσα από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Δικτύωσης και δρουν σωρευτικά και αποτελεσματικότατα σαν διεκδικητές της προσοχής του χρήστη στο Διαδίκτυο σε σχέση με τα προωθούμενα από τα παραδοσιακά ΜΜΕ».

Οι παραπάνω εξελίξεις, στην σημερινή περίοδο των ανακατατάξεων και των μετασχηματισμών, έχουν οδηγήσει τους χρυσοδάκτυλους των πάλαι ποτέ «λαμπρών» ΜΜΕ να επενδύουν στο Διαδίκτυο και να χρησιμοποιούν όσο καλύτερα μπορούν την τέχνη που γνωρίζουν, ήτοι την εξαπάτηση. Έτσι, «παίζουν» με τις επισκεψιμότητες των ιστοτόπων που «στήνουν» και προσπαθούν να «πουλήσουν» αμφιβόλου αξίας περιεχόμενο, που ενίοτε οι ίδιοι αξιολογούν θετικά. Σε αυτό το πλαίσιο, η παραδημοσιογραφία αποτελεί κυρίαρχο φαινόμενο στον ελληνικό επικοινωνιακό χώρο και δεν θα μπορούσε να λείπει και από το Διαδίκτυο. Επωφελείται έτσι από γνωστές τάσεις της ελληνικής κοινωνίας και εφαρμόζει τις γνωστές συνταγές του λαϊκισμού και της αποπληροφόρησης, που πάντα έχουν πέραση. Ιδιαίτερα δε σε μία κοινωνία όπου τρία στα δέκα μέλη της πιστεύουν ότι ψεκάζονται…

Υπάρχει όμως και η άλλη όψη του νομίσματος. Διότι, παράλληλα με τις γνωστές παθολογίες που περιγράψαμε, έχει δημιουργηθεί ένας ζωτικός και ευρύτατος χώρος δημόσιας συζήτησης και παρέμβασης, που τον συνθέτουν αδρανείς μέχρι τώρα αναγνώστες ή τηλεθεατές οι οποίοι θέλουν να έχουν λόγο. Αυτή η νέου τύπου «σιωπηρή πλειοψηφία» προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο άσκησης μίας υπεύθυνης και υψηλού επιπέδου δημοσιογραφίας, που θα αρνείται την υποστολή της δεοντολογίας και θα αντιστέκεται στην φούσκα των ΜΚΔ προωθώντας τον, τόσο απαραίτητο στην εποχή μας, ψηφιακό αλφαβητισμό.

_______________

http://www.elzoni.gr/html/ent/811/ent.71811.asp